popup_image

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗ ΧΙΟ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΤΑΕΜΦΥΛΙΑΚΗ ΕΛΛΑΔΑ ΩΣ ΤΗ ΧΟΥΝΤΑ

Δημοσιεύτηκε στις 06/10/2019    

Συγγραφή, έρευνα, γενική επιμέλεια: Παναγιώτης Ξενάκης.
Δημοσιογράφος-ερευνητής -Χίος

Πολύτιμες μνήμες για τους παλιούς και πληροφορίες για τους σημερινούς μαθητές

«Γυρνώντας πίσω στους διαδρόμους του χρόνου βλέπουμε ανθρώπους να σπάνε τις μαρμάρινες πλάκες, να βγαίνουν από τους τάφους και να ζουν ξανά με τους άλλους ζωντανούς και όλοι μαζί να ξερυτιδιάζουν, να μαυρίζουν τα μαλλιά, να σφίγγει το κορμί, να αλλάζουν οι μόδες, τα κτίρια, οι εξουσίες, τα ήθη, οι σκέψεις, οι τεχνολογίες, οι απολαύσεις, τα προβλήματα, οι μουσικές, οι έρωτες, η Ζωή…. Πριν γίνουν μωρά και χαθούν, σταματάμε στα παιδικά τους χρόνια για να τους δούμε να παίζουν ντυμένοι με πηλίκια και ποδίτσες… Χώρια όμως, γιατί ο παιδονόμος τριγυρνάει…

Οι πυροβολισμοί των βουνών και οι αδέσποτες που 'ρχονται κατά την πόλη αρχίζουν να κοπάζουν…Η Χίος όμορφη και μυρωδάτη όπως πάντα, προσπαθεί για ακόμα μια φορά να συνέλθει και να ξανασηκωθεί μαζί με την Ελλάδα που θέλει να μάθει στα παιδιά της πώς να μη την ξαναπληγώσουν. Από τους πρώτους που τρέχουν να τη βαστήξουν είναι οι δάσκαλοι και οι καθηγητές.

Το νησί μας είχε ανέκαθεν μεγάλη παράδοση στην Παιδεία και υψηλή εκπαίδευση, κύρια λόγω του μεγάλου ενδιαφέροντος των γονιών που παρακολουθούν τα παιδιά τους. Η εμπορική ράτσα μας αντιλήφθηκε από τα αρχαία χρόνια πως το εμπόριο απαιτεί γνώσεις και σπιρτάδα, άρα δε θα μπορούσε να αναπτυχθεί χωρίς το πνεύμα. Ίσως είναι αλαζονεία, ίσως και αμαρτία όμως είναι η αλήθεια: Όταν οι άλλοι είχαν το Κρυφό Σχολειό, εμείς είχαμε τη Μεγάλη Σχολή. Ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα ξακουστό ως και με ξένους μαθητές και πλούσιο εξοπλισμό, με μεγάλη βιβλιοθήκη, πλούσια εργαστήρια και ένα από τα πρώτα τυπογραφεία της Ελλάδας, αξιοζήλευτο μέχρι σήμερα και προϊόν μιας ευδαιμονίας που πληρώθηκε με αίμα…

Ωστόσο, και μετά τον εμφύλιο οι επιθεωρητές εκθείαζαν τα πολύ υψηλού επιπέδου σχολεία της Χίου και τις άριστες κτιριακές τους εγκαταστάσεις, θεωρώντας τις καλύτερες από της πρωτεύουσας. Η πλειοψηφία των Χιωτών γίνονταν ναυτικοί, πολλοί μάθαιναν κάποια από τις πολλές τέχνες που υπήρχαν και μια μικρή μειοψηφία ακολουθούσε ανώτερες σπουδές. Πολλές οικογένειες ήθελαν οι γόνοι τους να τελειώσουν το δημοτικό και να πιάσουν δουλειά. Η πείνα ήταν μεγάλη, η βασική μόρφωση υπεραρκετή και όσοι την είχαν θεωρούνταν γραμματιζούμενοι. Προς τιμή μας όμως μόνο ελάχιστα παιδιά δεν τα έστελναν καθόλου σχολείο. Αργά και σταθερά τα πράγματα βελτιωνόταν, αληθινά καλύτερα όμως έγιναν μετά την πτώση της Χούντας.

Στην πιο ελληνοκεντρική εκπαίδευση της πιο αυθεντικής εκείνης εποχής, που από τη μια είχε τον πόνο της λυγιάς κι από την άλλη την ομορφιά της, και παρά τις στερήσεις οι μαθητές μορφώθηκαν ουσιαστικά. Σε συνδυασμό και με τον χιώτικο εκλεπτυσμένο χαρακτήρα είναι αλήθεια ότι εξελίχθηκαν σε χρήσιμους ανθρώπους, καλούς οικογενειάρχες και καλούς φίλους ακόμη και με τους καθηγητές τους.

Για τα Δημοτικά και τα Γυμνάσια του τότε που ο τόπος συνάντησης των παιδιών στις κοπάνες ήταν το Φαναράκι και το Μονοδέντρι ενώ ο Καρφάς άρχιζε σιγά-σιγά να μη μοιάζει εξωτερικό, μία περίοδο της Παιδείας του νησιού μας που μέχρι τώρα δεν εντοπίσαμε ούτε μας είπαν πως έχει καταγραφεί, φτιάξαμε μια μικρή εργασία που να μπορεί να θεωρείται στοιχειωδώς ολοκληρωμένη.

Τα χρόνια περνάνε κι εκεί που πεθαίνει το μαθητικό άγχος ανοίγει το ασκί της νοσταλγίας και οι άνεμοι της πνέουν με τα χρώματα των εποχών… Ίσως να μην είναι τελικά η ιδιαίτερη χροιά των κάθε χρόνων αλλά η όψη τους από τα μαθητικά μάτια, το γνώρισμα του κόσμου μέσα από το νιώμα της παιδικής ψυχής που σιγά-σιγά αλλάζει, χάνεται… Κάτι όμως μένει για πάντα εκεί…»

TAGS